Tại sao quản lý cấp trung cần chuẩn bị sự nghiệp dự phòng trước 2-3 năm?

"Có những ngày tan làm, chị vẫn ngồi thêm vài phút trong xe rồi mới bước vào nhà. Không phải vì khối lượng công việc quá lớn, mà vì mỗi ngày chị đều phải làm những điều mình không còn thực sự tin là đúng."

Đó là lời chia sẻ của một chị Trưởng phòng 41 tuổi. Điều đáng nói là chị vốn có 1 vị trí ổn định, mức thu nhập tốt, được sếp tin tưởng và giao nhiều trọng trách quan trọng.

Mình nhận ra, thứ khiến nhiều quản lý cấp trung mệt mỏi không nằm ở việc họ làm quá nhiều mà là vì mỗi ngày đều phải đứng giữa hai phía. Phía trên là ban lãnh đạo với những mục tiêu, chỉ tiêu và quyết định cần được thực thi. Phía dưới là đội ngũ nhân sự với áp lực, kỳ vọng và những vấn đề phát sinh mỗi ngày.

Họ không chỉ quản lý công việc. Họ còn phải đại diện cho những quyết định không phải lúc nào cũng là lựa chọn của mình.

Họ là nhóm luôn đứng ở giữa hai phía. Phía trên là ban lãnh đạo với những mục tiêu tăng trưởng, những quyết định cần được thực thi. Phía dưới là đội ngũ nhân sự với áp lực, kỳ vọng và những vấn đề phát sinh mỗi ngày.

Họ là người phải biến yêu cầu của cấp trên thành kết quả, đồng thời giữ cho đội ngũ đủ động lực để tiếp tục đi cùng mình. Khi nhân viên bức xúc, họ là người lắng nghe. Khi kết quả không đạt, họ là người bị chất vấn. Khi nhân sự nghỉ việc, họ cũng là người phải giải trình.

Nhiều người gọi quản lý cấp trung là "lớp đệm" của tổ chức. Mình thấy cách gọi đó khá đúng. Bởi mỗi ngày họ hấp thụ áp lực từ cả hai phía, nhưng rất hiếm khi có ai hỏi họ đang chịu áp lực như thế nào.

Và điều bào mòn họ không chỉ là áp lực. Điều bào mòn hơn là cảm giác mình đang dành phần lớn thời gian để giải quyết những vấn đề của tổ chức, đến mức quên mất điều gì mới thật sự là giá trị của chính mình.

Đến mức, khi thử tưởng tượng mình bước ra khỏi hệ thống ấy, họ không còn nhìn thấy giá trị của chính mình nữa.

Chị kể rằng có những ngày tan làm, chị vẫn ngồi thêm vài phút trong xe rồi mới bước vào nhà. Không phải vì khối lượng công việc quá lớn, mà vì mỗi ngày chị đều phải làm những điều mình không còn thực sự tin là đúng.

Có những hồ sơ phải hợp thức hóa để phục vụ kiểm toán. Có những quyết định phải triển khai dù biết sẽ tạo thêm áp lực cho nhân viên. Có những mối quan hệ phải giữ chỉ vì công việc. Sau nhiều năm, điều bào mòn chị không còn là sức lực, mà là cảm giác mình đang dần đánh mất ý nghĩa của công việc từng rất yêu thích.

Mình hỏi chị: "Vậy sao chị chưa nghỉ?"

Chị cười :"Vì chị biết ơn sếp. Vì chị sợ nếu rời đi mọi người sẽ nghĩ mình vô ơn. Nhưng quan trọng hơn, chị không biết nghỉ rồi mình sẽ làm gì."

Đó cũng là câu trả lời mình nghe rất nhiều lần từ những người đã đi làm hơn mười năm. Người ngoài thường nghĩ họ ở lại vì tiền. Nhưng thực tế, nhiều người ở lại vì chưa nhìn thấy một lựa chọn đủ an toàn để bước sang hướng khác.

Điều đáng tiếc là rất nhiều người đang đánh giá thấp chính những gì mình đã làm được.

Một người có thể xây dựng hệ thống vận hành cho doanh nghiệp nhưng không tin mình đủ năng lực tư vấn vận hành cho doanh nghiệp khác. Một người đã đào tạo hàng chục nhân sự nhưng không nghĩ mình có thể đào tạo bên ngoài. Một người giải quyết những bài toán phức tạp mỗi ngày nhưng vẫn tin rằng nếu nghỉ việc thì mình sẽ phải bắt đầu lại từ con số 0.

Không phải vì họ không có năng lực. Mà vì suốt nhiều năm, họ chỉ xem đó là công việc phải hoàn thành, chứ chưa từng xem đó là tài sản mình đang sở hữu.

Theo mình, đây mới là điểm mấu chốt.

Công việc là thứ bạn làm cho doanh nghiệp. Còn tài sản nghề nghiệp là thứ vẫn còn ở lại với bạn sau khi rời doanh nghiệp. Nếu ngày mai chiếc ghế không còn và bạn cảm thấy mọi giá trị của mình cũng biến mất, rất có thể vấn đề không nằm ở năng lực, mà nằm ở cách bạn đang nhìn năng lực của chính mình.

Có một nghịch lý khác mình cũng thường thấy. Càng lên cao, càng nhiều người nghĩ mình khó thay đổi hơn.

Năm 25 tuổi, mất việc thường chỉ đồng nghĩa với việc tìm một công việc mới. Nhưng ở tuổi 40, phía sau mỗi quyết định nghỉ việc là tiền học của con, khoản vay mua nhà, chi phí chăm sóc cha mẹ và rất nhiều trách nhiệm khác. Họ không cần một quyết định liều lĩnh. Họ cần một con đường được chuẩn bị từ trước.

Vì thế, điều đáng sợ nhất không phải là mất việc. Điều đáng sợ là đến ngày buộc phải rời công ty mới nhận ra toàn bộ sự nghiệp của mình vẫn đang nằm trong hệ thống của người khác. Kinh nghiệm nhiều hơn không tự động tạo ra sự an toàn. Chỉ khi bạn biết cách biến những kinh nghiệm ấy thành giá trị có thể mang đến cho nhiều người, ở nhiều bối cảnh khác nhau, bạn mới thực sự có thêm lựa chọn cho sự nghiệp của mình.

Điều đó không có nghĩa là phải nghỉ việc để khởi nghiệp hay làm thêm một nghề tay trái. Đó đơn giản là quá trình nhận diện lại những tài sản nghề nghiệp mình đã tích lũy, rồi học cách đóng gói và mang chúng ra ngoài doanh nghiệp dưới nhiều hình thức khác nhau như tư vấn, đào tạo, cố vấn hay những hướng đi phù hợp với năng lực của chính mình.

Mình luôn nghĩ, điều tạo nên sự an toàn của một người chưa bao giờ nằm ở chức danh Trưởng phòng hay Quản lý. Chức danh là thứ doanh nghiệp trao cho bạn. Còn sự nghiệp là thứ bạn có thể mang theo.

Nếu một ngày chiếc ghế ấy không còn mà giá trị của bạn vẫn còn, lúc đó bạn mới thật sự có một sự nghiệp thuộc về chính mình.

Nếu bạn cũng đang là quản lý cấp trung và chưa từng ngồi nhìn lại xem 10–20 năm đi làm đã tạo cho mình những tài sản nghề nghiệp nào, hãy để lại bình luận bên dưới.

Biết đâu điều bạn đang thiếu không phải là thêm một kỹ năng mới, mà chỉ là một cách nhìn khác về những giá trị mình đã có từ rất lâu