Sai lầm lớn nhất khi chuyển nghề không phải chọn sai nghề. Mà là quyết định khi còn quá nhiều bất định

Có 2 việc quan trọng nhất trước khi chuyển hướng sự nghiệp.

• Thứ nhất là Xuất Phát Điểm: Làm rõ bạn đang có tài sản nghề nghiệp, và những "tiêu chí cứng" nào bắt buộc phải có ở sự nghiệp dự phòng của bạn mà không thể đánh đổi. 

• Thứ hai là Đích Đến: Từ các khả năng mơ hồ và những mong muốn bay bổng, chúng ta sẽ dùng 1 bộ lọc để giữ lại 1 hướng duy nhất đáng thử - phù hợp nhất với bối cảnh hiện tại. 

Khi đã biết điểm xuất phát và xác định được hướng đáng thử nhất, nhiều người sẽ nghĩ bước tiếp theo là... nghỉ việc và bắt đầu.

Nhưng thực tế, giữa biết đường và đi được đến nơi vẫn còn một khoảng cách rất lớn. Khoảng cách đó thường nằm ở 90 ngày đầu tiên.

Điều thú vị là, rất nhiều người xem 90 ngày như một khoảng thời gian để "chuẩn bị chuyển nghề". Trong khi theo mình, giá trị lớn nhất của 90 ngày chưa bao giờ nằm ở chuyện chuyển nghề. Nó nằm ở việc giảm bất định trước khi đưa ra một quyết định lớn.

Thực ra, khi đứng trước một ngã rẽ sự nghiệp, chúng ta thường không chỉ có một nỗi lo. Mà có ít nhất hai loại bất định

• Loại thứ nhất là: Liệu mình có còn đủ vùng an toàn để ra quyết định bằng lý trí, hay mọi lựa chọn đều đã bị áp lực dòng tiền chi phối? 

• Loại thứ hai là: Liệu đây có thật sự là hướng đi đúng hay chỉ là cảm hứng nhất thời?

• 
  

Nếu hai câu hỏi này chưa có lời đáp, mọi quyết định đều rất dễ biến thành một canh bạc.

Đó cũng là lý do mình luôn nghĩ 90 ngày đầu tiên nên được dùng để giải quyết hai điều này.

1. Giảm áp lực đưa ra lựa chọn

Rất nhiều người cho rằng điều khó nhất khi chuyển nghề là học một kỹ năng mới. Theo mình, điều khó nhất là giữ được sự bình tĩnh khi dòng tiền bắt đầu biến mất.

Khi áp lực tài chính xuất hiện, cách chúng ta ra quyết định cũng thay đổi. Có người vội vàng nhận bất kỳ công việc nào chỉ để có tiền. Có người từ bỏ hướng đi mới quá sớm vì chưa kịp nhìn thấy kết quả. Cũng có người liên tục đổi ý vì mỗi tháng lại xuất hiện một nỗi lo khác.

Nhìn từ bên ngoài, đó có vẻ là vấn đề của sự kiên trì. Nhưng nhìn sâu hơn, đó lại là vấn đề của dòng tiền. Bởi rất khó đưa ra những quyết định sáng suốt khi mọi chi phí sinh hoạt đều phụ thuộc vào một hướng đi còn chưa được kiểm chứng.

Đó là lý do mình thường nhắc đến khái niệm "Vùng đệm thử nghiệm".

Vùng đệm thử nghiệm không nhất thiết là tiền tiết kiệm có sẵn. Nó có thể là một công việc hiện tại vẫn tạo ra dòng tiền, vài khách hàng đầu tiên, một nghề tay trái hoặc bất kỳ nguồn lực nào đủ giúp bạn có thời gian kiểm chứng hướng đi mới mà không phải đặt cược toàn bộ cuộc sống.

Khi còn vùng đệm này, bạn có thời gian để học, để thử, để điều chỉnh và để quan sát thị trường trước khi đưa ra quyết định lớn. Khi vùng đệm biến mất, mọi quyết định đều rất dễ bị dẫn dắt bởi áp lực dòng tiền thay vì dữ liệu. Điều mà vùng đệm mua được không chỉ là thời gian. Nó mua được chất lượng của những quyết định.

Quan trọng hơn, bạn không bị buộc phải biến mọi quyết định thành quyết định sống còn. Vùng đệm thử nghiệm vì thế không giúp chuyển nghề nhanh hơn, nó giúp chuyển nghề với ít rủi ro hơn.

2. Tạo bằng chứng thay vì đặt cược

Đây là phần mình nghĩ nhiều người bỏ qua nhất. Rất nhiều kế hoạch chuyển nghề được xây trên niềm tin.

"Mình nghĩ thị trường sẽ cần."

"Mình tin mình sẽ làm được."

"Mình cảm thấy đây là điều phù hợp."

Niềm tin rất quan trọng, nhưng nếu một quyết định lớn chỉ dựa trên niềm tin, rủi ro sẽ rất cao.

90 ngày đầu tiên, theo mình, không được thiết kế để tạo ra thành công. Nó được thiết kế để thay thế giả định bằng dữ liệu.

Bằng chứng rằng thị trường thật sự có nhu cầu. Bằng chứng rằng mình có thể tạo ra giá trị. Bằng chứng rằng mình thích công việc này đủ lâu để tiếp tục. Bằng chứng rằng mô hình này có thể vận hành trong đời sống thật.

Chính vì vậy, mình thường chia 90 ngày thành ba giai đoạn.

30 ngày đầu - Bằng chứng về bản thân

• Lợi thế nào của mình thật sự đáng để tiếp tục đầu tư?

• Mình muốn giải quyết vấn đề gì lâu dài?

• Kiểu công việc nào phù hợp với năng lực và cuộc sống hiện tại?

30 ngày hai - Bằng chứng về thị trường

• Khách hàng có thật sự cần điều này không?

• Họ sẵn sàng trả tiền không?

• Phản hồi đầu tiên nói gì?

30 ngày cuối - Bằng chứng về khả năng vận hành

• Mình có làm được bền vững không?

• Quy trình nào cần chuẩn hóa?

• Điều gì cần hoàn thiện trước khi mở rộng?

Có một điểm mình nhận ra sau nhiều lần đồng hành cùng mentee. Hai người có thể làm cùng một kế hoạch 90 ngày nhưng kết quả lại khác nhau. Bởi điều quyết định kết quả lại không nằm ở việc ai làm nhiều hơn, mà ở việc ai thu thập được nhiều bằng chứng hơn. 

Thế mới nói, chuyển hướng sự nghiệp không phải là cuộc thi xem ai dũng cảm hơn. Đó là quá trình từng bước thay thế sự mơ hồ bằng dữ liệu.

KẾT

Sau 90 ngày, điều quan trọng nhất không phải là bạn đã đổi nghề hay chưa. Điều quan trọng là hai loại bất định lớn nhất đã giảm đi bao nhiêu. 

Bạn có còn bị áp lực dòng tiền chi phối quyết định của mình không?

Bạn đã có đủ bằng chứng để tin vào hướng đi mới hay vẫn chỉ đang dựa trên hy vọng?

Nếu hai câu hỏi đó đã có lời đáp, thì dù bạn chuyển hướng ngay hay vài tháng sau, quyết định ấy cũng sẽ được đưa ra với nhiều dữ liệu hơn, ít cảm tính hơn và nhiều quyền lựa chọn hơn.