✍ NGHỆ THUẬT BIÊN TẬP KHIẾN BÀI VIẾT MƯỢT MÀ SÁNG TỎ
Một bài viết có giá trị là nhờ được trau chuốt tỉ mỉ; khi biết thêm một chút, khi biết bớt một chút, kết chỗ này và nối chỗ kia. Điều đó giúp tạo ra sự tổng hòa mượt mà, nhưng không kém phần sáng tỏ cho bài viết. Để làm được điều này cần bút lực vững vàng của việc biên tập.
======
Tự biên tập bài viết là công việc đòi hỏi tính kiên nhẫn với chính mình, bởi khi ấy mỗi người viết phải đấu tranh nội tâm giữa cái tôi hay cái ta; giữa nên bỏ hay giữ lại; giữa lý trí hay cảm xúc…
Bạn đã trải qua chặng 3, và gần hết chặng 4 để vun đắp cho bài viết của mình tinh hoa chân lý và thiện hoà. Đến lúc này, bạn sẽ nghĩ rằng bài viết của mình - với những luận điểm được chắt lọc cẩn thận, đã đủ sức thuyết phục độc giả. Và bạn muốn xuất bản bài viết?
Nhưng để đến tay độc giả, chúng ta không nên đưa cho họ một bản thô chưa qua gọt dũa, như viên ngọc sẽ không thể bày lên cửa hàng khi chưa qua mài nhẵn và kiểm định. Một bài viết thành công, không thể “một phát ăn ngay” mà nó là quá trình hậu kỳ tỉ mẩn, khi bạn phải hoá thân thành một người khác để tự thẩm định lại chính những điều mình đã viết.
🌻 TÔI LÀ ĐỘC GIẢ
Tôi nhớ đã nhiều lần nghe đi nghe lại bản nhạc “Colors of the Wind” bởi giọng ca Vanessa Williams. Nhưng sao mỗi lần nghe là tôi cảm tưởng mình đang ở nhiều khung cảnh khác nhau, với nhiều cảm xúc khác nhau.
Có lúc tôi thấy mình là cánh chim đại bàng bay vút trời cao, có lúc tôi thấy tiếng khóc của chó sói giữa đêm trăng, có lúc tôi lại là linh hồn của đất mẹ.
“ But I know every rock and tree and creature
Has a life, has a spirit, has a name”
Và tôi hiểu ở mỗi thời điểm, mình là một phiên bản khác chạm một điều bất kỳ trong từng lời bài hát.
Cũng như thế, bài tôi viết ra là sự kết nối của nhiều khoảnh khắc khi đang đánh máy con chữ. Tôi không thể chắc chắn nhớ hết từng câu, từng chữ những gì tôi đã viết ngay tại lúc đó. Cho nên, sau khi viết xong tôi phải nhanh chóng thoát ra khỏi ý tưởng bài viết, tôi sẽ không đọc hay chỉnh sửa nội dung đang viết ngay lập tức. Sau 1 đến 2 ngày, khi không còn bị “ám ảnh” bởi những điều mình đã viết tôi vào đọc bài của mình với tư cách là độc giả.
Khi ấy tôi sẽ nhìn ra được nhiều thứ hơn là chỉnh sửa ngay khi vừa mới viết xong.
Tôi thao tác với bài viết theo một cách vô tình. Tôi đọc tiêu đề, bấm vào, lướt một lượt toàn bộ bài viết. Trong lúc ấy, tôi luôn tự hỏi mình “Tại sao tôi phải đọc bài này?”, “Đâu là điểm chạm khiến tôi phải dừng lại đọc bài?”, “Đâu là thông điệp bài viết muốn gửi trao đến tôi?”.
Khi thấy được câu trả lời rõ ràng, tôi mới tạm an tâm bài viết của mình có giá trị.
🌻 MỘT NGƯỜI THẨM ĐỊNH NGHIÊM KHẮC
Khi viết có thể để mặc cảm xúc tuôn trào, nhưng khi biên tập là bạn phải dùng lý trí để thẩm định “nghiêm khắc” những điều mình viết.
Nghiêm khắc là khi tôi hiểu rõ giá trị của mình, cho nên tôi sẽ không muốn độc giả đọc được một bài viết lạc đề, một câu văn khó hiểu, một vài lỗi chính tả hay dấu câu, và có thể là bị lỗi font chữ. Còn rất nhiều những lỗi sai khiến giá trị của mình, bài viết của mình giảm sút thì tôi sẽ không làm.
Cho nên tôi luôn sẵn sàng tâm thế loại bỏ một câu văn hay ho, nhưng nó chẳng ăn nhập gì với đề bài. Hay dũng cảm bỏ bớt vài từ để câu ngắn gọn, rõ ràng hơn. Hay căng mắt ra để nhìn cho bằng hết những dấu câu bị để sai, một vài chữ cái bị viết nhầm.
Khiêm khắc với chính bài viết của mình là cách bạn tôn trọng độc giả, và cả chính bạn.
🌻 ĐỌC THÀNH LỜI LÀ CÁCH ĐỂ HIỂU TÂM LÝ ĐỘC GIẢ
Bạn có bao giờ để ý khi mình đọc bài của người khác. Cách mình đọc là đang nói thành câu trong suy nghĩ hay không.
Đó là cách nói không-thành-tiếng.
Cho nên khi bạn đọc lại bài của mình, hãy đọc thành tiếng để cảm nhận nhịp điệu của bài viết. Khi đọc như vậy, bạn sẽ nhanh chóng phát hiện ra câu nào đang thuận miệng, câu nào đang khó hiểu.
Bạn cảm nhận được độ “lia mắt” của độc giả khi họ lướt qua từng đoạn, từng câu.
Ví dụ: “Một bài viết có giá trị là nhờ được trau chuốt tỉ mỉ khi biết thêm một chút khi biết bớt một chút kết chỗ này và nối chỗ kia.“
Nếu câu này được đọc thành tiếng, bạn sẽ biết nhịp điệu ngắt nghỉ và để dấu câu phù hợp như sau:
“Một bài viết có giá trị là nhờ được trau chuốt tỉ mỉ; khi biết thêm một chút, khi biết bớt một chút, kết chỗ này và nối chỗ kia.”
=====
Sau khi đã nắm được tinh thần của việc tự biên tập, tôi tin bạn đã sẵn sàng. Dưới phần comment tôi sẽ hướng dẫn bạn 2 khía cạnh và 5 bước đi, để bạn biết cách mài dũa bài viết của mình từ đó tạo ra tác phẩm đến tay độc giả nhé
#Content3goc
- Trích Ebook Content 3 gốc - Lộ trình cơ bản dành cho người học viết từ con số 0
